dünyanın en tanınmış plak, gramofon ve gramofon iğnesi markalarından biridir. Kullandığı logo, (alamet-i fârika) firmanın tanınmasında önemli bir rol oynamıştır. Gramofon önünde duran ve borudan gelmekte olan sahibinin sesini dinleyen köpek alametifarikası ‘Sahibinin Sesi’ markası ile özdeş olmuştur. Hemen hemen dünyanın her bölgesinde uzun yıllar kullanılmış ve halen kullanılan bir logodur. Belki bu çapta popüler olmuş ve kabul görmüş başka bir alametifarika da yoktur.
Resme konu olan ‘Bull terrier’ kırması köpeğin adı ‘Nipper’dır. Muhtemelen 1884 yılında İngiltere Bristol’da doğduğu kabul edilir. Nipper ilk sahibinin vefatı üzerine ressam Francis Barraud’un himayesine girmiştir. Bir fonograf meraklısı olan ressam F. Barraud zaman zaman kendi sesini fonograf silindirlerine kaydetmektedir. Nipper fonograf borusundan gelen sahibinin sesini garipseyerek dinlemektedir. Nipper’in bu ilgisi ressama bir fikir verir. Köpeği Nipper’i fonograf makinesi önünde resmeder ve köpek maması firmalarına satmaya çalışır. Köpek maması satanlar fikirle ilgilenmezler. Ressam 1899 yılı sonbaharında merkezi Londra’da bulunan ‘The Gramophone Co.’ Yetkilisi W.B. Owen’ın kapısını çalar.
Owen “bu resimle ilgilenebileceğini ama resimdeki fonografı kaldırıp yerine kendi firmalarının ürettiği bir gramofon makinası koymasını” teklif eder. Ressam gereken düzeltmeyi gerçekleştirir ve 17 Ekim günü tekrar Owen’ın bürosuna gelir. Resim bitmiştir. Firma ressam F. Barraud’a 50 sterlin resim için, 50 sterlin de telif hakları için ödemede bulunur; resim teslim edilir. Tam Barraud oradan ayrılırken Owen sorar;
-Bunun adı ne olacak?
Ressam bu soruyu bekliyormuşçasına, geciktirmeden yanıtlar:
–His Master’s Voice… (Sahibinin Sesi).
Nipper Meşhur Oluyor
Nipper’lı resim 1900 yılında Amerika Birleşik Devletleri Patent Bürosuna alametifarika olarak kaydettirilmiştir. 1902 yılında firmanın ürettiği Victor marka gramofonlarda ve plaklarda kullanılır ve 22 Temmuz 1910 yılında ‘His Master’s Voice’ sözcüğü ile yan yana kullanılmaya ve yaygınlaşmaya başlar. ‘Sahibinin Sesi’ sözcüğü firmanın yatırım yaparak faaliyet gösterdiği her ülkenin kendi dili ile ifade edilmiştir. Türkiye’de ‘Sahibinin Sesi’, Fransa’da ‘La Voix de Son Maître’, İtalya’da ‘La Voce del Padrone’, İspanyo’da ‘La Voz de Su Amo’.
Nipper’lı Sahibinin Sesi alametifarikası büyük bir ticari başarıyı sağladığında gramofon önünde oturan bebek, yaşlı adam vb. gibi pek çok taklidi de beraberinde geldi. Öte yandan firma Müslüman ülkelerde köpekli bir tanıtımın hoş karşılanmayacağı endişesi ile değişiklik yapma ihtiyacı duymuş ve Nipper’ın yerini yerel giysileri içinde çocuklar almıştır. Nipper’lı Sahibinin Sesi alametifarikası ilk kullanıldığı yıllarda bazı eleştirilere de uğradı. Denildiğine göre resimde kullanılan gramofon eski model bir makine idi ve fazla işe yaramazdı. Eleştiri getirenler bu durumu alay konusu yapıyorlardı. “Köpek, sesini plaklara kaydettirecek kadar zengin ama iyi bir makine alamayacak kadar züğürt birine aitti.” Fakat eleştiriler fantezi olarak kaldı. Gramofon dinleyen köpek logosu dünyanın en kalıcı imajlarından biri oldu ve hiç süphe yok ki The Gramophone Co. firmasına epeyce de para kazandırdı.
Nipper bu kadar ünleneceğini bilmeden yaşadı. Dünyaca tanındığını, suretinin dünyanın her tarafında plaklar, gramofonlar, iğne kutuları, gazete ilanları üzerinde gezdiğini göremedi. Tahminen 1895 yılında da öldü. Kingston Upon Thames, Eden Caddesi’ndeki bir dut ağacının dibine battaniyeye sarılı olarak gömüldü. 1950 yılında His Master’s Voice firmasının haklarını elinde bulunduran EMI, Eden (Cennet) Caddesinde gerçekleştirdiği bir kazı ile Nipper’ın mezarını buldu. Bir gönül ve vefa borcu olarak da oraya törenle bir plaket yerleştirdi.
. Cemal Ünlü .
Sahibinin Sesi (Logo görünecek şekilde kullanmak lazım)
RA: Sahibinin Sesi sözcüğü, Türkçeye bir deyim olarak da girmiştir. Plak ve gramofon firmasının hedeflemiş olduğundan daha değişik bir anlam yüklenerek, dalkavukluk yapan yahut birilerinin söylediklerini tekrarlayan kimseler için kullanılır.