Reclaim the Streets (RTS). 1991 sonbaharında Londra’da, otoyolların genişletilmesi ve araba merkezli ulaşım politikalarına muhalefet niyetlyle kurulan hareket. Kapitalizmin sokaklardaki bu dört tekerlekli arsız siluetine karşı ayaklanan RTS kendisini; ‘arabalara, yollara ve insanlığı, doğayı petrole esir eden sisteme karşı; ucuz, özgür, toplu ulaşım için yürüyen ve pedal çevirenler’ olarak tanımlıyor.
Otoyollara ve arabalara gösterilen bu tepki biraz da sembolik. RTS’nin açmak istediği tartışma, kontrol edilemez ve arsızca büyüyen araba merkezli ulaşım sisteminin yol açtığı sosyal ve ekolojik yıkım.
Sokakların kapitalizmin arabaları ve bu arabaların yarattığı kirlilik belası ile dolu olduğunu, bu ‘bela’ya da zaman geçirmeden müdahale edilmesi gerektiğini söylüyorlar. Keza bu görüşlerini, son derece esnek olan örgütsel yapıları ile büyük çapta eylemler içerisinde yer alarak veya sadece kendilerinin gerçekleştirdikleri; otoyol blokajları, işgal ettikleri yollarda düzenledikleri ‘partiler’, asfaltı kırıp açılan yerlere ağaç dikme eylemleri ya da kendi deyimleriyle ‘guerilla gardening’ (gerilla bahçıvanlık) ve bir dizi başka keyifli, direkt etkinlikle kamuoyuna iletiyorlar.
RTS üst üste gerçekleştirdiği son derece zekice tasarlanmış eylem ve hareketlerle kısa zamanda kitleselleşti. Eylemlerinin coğrafyası önce Londra’nın, sonra İngiltere’nin sınırlarını aştı. İlk dönemlerinde Londra’nın merkezindeki bir parka yerleştirdikleri ve ‘Car-mageddon’u (kARABAsan) tasvir eden araba enkazı oldukça ilgi çekti. 94’teki yankı uyandıran M11 otoyolu kampanyasından sonra 95’i gösterişli bir yükselişle karşıladılar. Ardı ardına organize edilen sokak partileriyle beraber; Shell’e, Nijerya Konsolosluğu ve 1995 Motor Show’a karşı düzenledikleri eylemlerle ses getirdiler. Hemen peşinden 96’da 8 bin kişiyle Batı Londra’daki M41 otoyolunu işgal edip, yol ortasında bir parti düzenleyerek inanılmaz bir başarı kaydettiler. Her zaman yaptıkları gibi, asfaltları kazarak ağaç diktiler. Her fırsatta bulundukları yerlerdeki ticari araç reklamı olan ilan panolarını ve araba yarışı reklamlarını sloganlarıyla tahrif ettiler. İki yıl önce Londra’da düzenlenen 1 Mayıs gösterilerinde, Parlemento önünde ‘guerilla gardening’ eylemi yaptılar.
Birinci, ikinci ve üçüncü sokak partileri, RTS’nin manifestosunun izlerinin görülebileceği önemli nümayişlerdir. Verdikleri mesajın sadece kafa karıştırmasını değil, ilham uyandırmasını da önemserler. Düzenledikleri eylem ve organizasyonlarda yaratıcı, esprili, eğlenceli, yaramaz ve inatçı olmaya özen gösterirler. RTS bir örgüt olarak; lidersiz, hiyerarşik olmayan, açık bir şekilde örgütlenen,
kişisel planlamadan çok kalabalığın yetkilendirilmesini önceleyen, gönüllü, işbirliğine açık, kendi kendilerini yönetebilen insanlardan oluşmayı öngörür.
Sözün özü; Reclaim The Streets “Şehir sokaklarının yeniden keşfi ve özgürleştirilmesi için kurulmuş bir doğrudan eylem ağıdır”. Başka türlü bir dünyanın, ‘otoyolların zaptı’ ve ‘ticari araçlardan’ arındırmasıyla mümkün olacağını dillendiren bir ‘yeni zamanlar’ hareketidir. (Bkz; Trafik, Bisiklet)
Tan Morgül